توجه : اطلاعات ذیل مربوط به گزارش هایی است که تا آوریل 2012 از سوی نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد ( U N ) و مرکز اطلاعات ایالات متحده آمریکا منتشر شده است . هنگام استفاده از مطالب این نوشتار به تاریخ آمارگیری ها توجه داشته باشید و در صورت امکان با ذکر منبع اطلاعات , رعایت امانت کنید
ویژگی های جغرافیایی و اقلیمی
موقعیت مکانی : جنوب غربی آسیا - جنوب آسیای میانه و شرق خاورمیانه
مختصات جغرافیایی: حدفاصل۶۰ تا ۷۵ درجه شرقی و ۲۹ تا ۳۸ درجه شمالی
مساحت: 652 هزار و 230 کیلومتر مربع (چهل و یکم در جهان و یازدهم در قاره آسیا).
طول محیط : ۵۵۲۹ کیلومتر
طول مرز مشترک با ایران (از سمت غرب): ۹۳۶ کیلومتر
طول مرز مشترک با ترکمنستان (از سمت شمال): ۷۴۴ کیلومتر
طول مرز مشترک با ازبکستان (از سمت شمال): ۱۳۷ کیلومتر
طول مرز مشترک با تاجیکستان (از سمت شمال): ۱۲۰۶ کیلومتر
طول مرز مشترک با چین (از سمت شمال شرق): ۷۶ کیلومتر
طول مرز مشترک با پاکستان (از سمت جنوب و شرق): ۲٬۴۳۰ کیلومتر
طول مرزهای آبی : صفر کیلومتر ( این کشور محصور به خشکی است )
وضعیت آب و هوا : زمستان های سرد و پربارش ( در بخش های شمالی و شرقی) زمستان های سرد و خشک ( در بخش غرب و مرکز ) تابستان گرم ( در اغلب نقاط )
پست ترین نقطه : کرانه آمو دریا با 258 متر ارتفاع از سطح آبهای آزاد دنیا
بلند ترین نقطه : قله نوشاک با 7485 متر ارتفاع از سطح آبهای آزاد دنیا
قلل و ناهمواری ها : رگون ، آقرباط ، بالاکوه ، بندبیان ، پنجشیر ، تالقان ، تاله و برفک ، ترغان ، تکاب ، تمران ، تنی ، تورغر (سیاه کوه) ، تیراج میر ، جاجی چمکنی ، جدران ، چاغی ، چاه آب ، چلبدالان ، حصه جرم ، خاواک ، درایم ، درگی ، دوشاخ ، دوشی و کیلهگی ، زمبر ، سفید خرس ، سفیدکوه ، سکرم ، سیاه کوه ، شاه فولادی ، شاه مقصود ، طوطاخیل ، عنبرکوه خان آباد ، غوری ، قره باتور ، کربز ، کشم ، کنرها ، کوتل اونی ، کوه بابا ، کوه چگائی ، کوه خیبر ، کوه سلیمان ، کوه ممئی ، کوه مهرسمر ، کوه میخ ، کوه واخان ، گل کوه ، لندر ، مچلغو ، مزار ، مانگل ، نجراب ، نهرین ، نورستان ، نوشاخ ، نیکپی ، یاهبند
منابع طبیعی : گاز طبیعی، نفت، زغال سنگ، مس، کرومیت، تالک (نوعی کانی شفاف به رنگهای سفید و سبز و خاکستری)، سولفات باریم، گوگرد، سرب، روی، آهن، نمک طعام و سنگهای قیمتی، اورانیوم و...
نحوه استفاده اراضی ( آمار سال 2005)
زمین های زراعی : 13/12 درصد از کل پهنه کشور
زمین های زیر کشت دائمی محصولات کشاورزی : 21/0 درصد از کل پهنه کشور
سایر اراضی : 66/87 درصد از کل پهنه کشور
زمین های آبی ( قابل استفاده از آب برای کشاورزی و غیره ): 31 هزار و 990 کیلومتر مربع ( برآورد سال 2008 )
حجم منابع آبی تجدید پذیر : 65 کیلومتر مکعب ( آمار سال 1997 )
میزان مصرف آب شیرین در مصارف خانگی ، صنعتی یا کشاورزی : 26/23 کیلومتر مکعب در سال ( آمار سال 2000 )
سرانه مصرف آب شیرین در مصارف خانگی ، صنعتی یا کشاورزی : 779متر مکعب در سال ( آمار سال 2000)
مخاطرات طبیعی : سیل ، خشکسالی ، زلزله
مشکلات زیست محیطی : منابع محدود آب شیرین طبیعی ، منابع ناکافی آب آشامیدنی ، تخریب خاک توسط چرای بی رویه دامها ، جنگل زدایی به واسطه قطع درختان برای مصارف ساختمانی و سوخت ، بیابان زایی ، آلودگی آب و هوا
پیمانها و قرارداداهای بین المللی در بخش زیست محیطی : کنوانسیون تنوع زیست محیطی ، تغییرات اقلیمی ، گسترش بیابان ها ، گونه های درمعرض خطر ، اصلاح محیط زیست ، زباله های دریایی ، حفاظت از لایه اوزون
( علاوه برموارد فوق افغانستانپیمان نامه های بین المللی زباله های خشک ، قانون دریا و حفاظت از زندگی دریایی را امضاء کرده ولی هنوز در مجلس نمایندگان به تصویب نرسیده است )
مهمترین موانع جغرافیایی : افغانستان محصور در خشکی است و وجود کوههای بلند هندوکش که از شمال شرقی تا جنوب غربی کشیده شده ، این سرزمین را به دو پهنه تقسیم کرده است.
ویژگی های جمعیتی ، بهداشتی و فرهنگی
تعداد کل جمعیت : 30 میلیون و 419 هزار نفر ( برآورد سال 2012 )
ساختار جمعیتی : ( آمار سال 2011 )
افراد صفر تا 14 ساله : 3/42 درصد از کل جمعیت
افراد 15 تا 64 ساله : 3/55 درصد از کل جمعیت
افراد 65 ساله به بالا : 4/2 درصد از کل جمعیت
میانگین سنی جمعیت : 2/18 سال
نرخ رشد جمعیت : 22/2 درصد ( رتبه 39 در کل دنیا )
نرخ زاد و ولد : 3/39 در هزار ( رتبه 13 در کل دنیا )
نرخ مرگ و میر : 59/14 در هزار ( رتبه 8 در کل دنیا )
نرخ مهاجرت : 51/2- در هزار ( رتبه 170 در کل دنیا )
نرخ شهرنشینی : 23 درصد (آمار سال 2010)
نسبت جنسی مردان به زنان : 03/1
میزان امید به زندگی در مردان : 45/48 سال ( برآورد سال 2012)
میزان امید به زندگی در زنان : 05/51 سال ( برآورد سال 2012 )
نرخ مرده زایی ( زایمان کودکان مرده ) : 1400 در 100 هزار ( رتبه اول دنیا در سال 2008 )
نرخ مرگ و میر کودکان :63/121 در هزار ( رتبه اول دنیا )
نرخ مرگ و میر نوزادان پسر : 51/129 در هزار ( برآورد سال 2012 )
نرخ مرگ و میر نوزادان دختر : 36/113 در هزار ( برآورد سال 2012 )
نرخ باروری : 64/5 زایمان برای هر زن ( رتبه 9 در کل دنیا )
میزان هزینه های بخش بهداشت و درمان : 4/7 در صد از کل تولید ناخالص داخلی
نسبت متخصصان روانشناسی در کل جمعیت : 21/0 روانشناس به ازای هر هزار نفر از جمعیت
نسبت تخت های بیمارستانی به کل جمعیت : 4/0 تخت به ازای هر هزار نفر از جمعیت
میزان دسترسی مردم به آب آشامیدنی سالم : در کل کشور 49 درصد (در مناطق شهری 78 درصد و در مناطق روستایی 39 درصد )
میزان دسترسی مردم به امکانات درمانی : در کل کشور 37 درصد ( در مناطق شهری 60 درصد و در مناطق روستایی 30 درصد )
ضریب ابتلا به بیماری های عفونی : بسیار بالا ( راههای ابتلا از طریق مواد غذایی یا آب آشامیدنی )
سایر بیماری های پر ریسک : مالاریا ، هپاتیت ، هاری ، آنفولانزای مرغی ( گزارش سال 2009 )
کودکان مبتلا به کم وزنی : 9/32 درصد ( آمار سال 2004 – رتبه 13 در کل دنیا )
نرخ باسوادی در مردان بالای 15 سال : 1/.43 درصد( آمار سال 2000)
نرخ باسوادی در زنان بالای 15 سال : 6/12 در صد( آمار سال 2000)
تعداد دانشجویان شاغل به تحصیل : 45 هزار نفر( آمار سال 2011 ) پیش بینی می شود تا سال 2014 مجموع پذیرش دانشجویان در موسسات عالی و نیمه عالی دولتی به 135 هزار نفر خواهد رسید.
تعداد دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی : 20 دانشگاه دولتی ، 90 دانشگاه خصوصی ، 2 دانشگاه نظامی ، 32 دانشسرای تربیت معلم ( آمار سال 2011 )
نسبت گروههای قومی : پشتون ها 42 درصد ، تاجیک ها 27 درصد ، هزاره ها 9 درصد، ازبک ها 9 درصد ، آیمک ها 4 درصد ، ترکن ها 3 درصد ، بلوچ ها 2 درصد
زبان های رایج : فارسی دری ( زبان رسمی ) ، پشتون ، ترکی
خط نگارش : فارسی
مذهب : اسلام (80 درصد سنی ، 19 درصد شیعه )
تقسیمات کشوری و ویژگی های سیاسی
نوع حکومت : جمهوری اسلامی
رئیس جمهور : حامد کرزی
پایتخت : کابل
تعداد استانها : 34 ( ولایت )
شهرهای مهم : هرات ، قندهار ، مزارشریف ، جلال آباد ، کندوز ، پل خمری ، میمنه، شبرغان ، تالقان ، بغلان، غزنین ، چاریکار ، خلم ، لشکرگاه ، خان آباد ، فراه ، امام صاحب ، غوریان ، فیضآباد ، اندخوی ، سرپل ، آیبک ، زرنج ، گردیز ، آقچه ، چاهآب ، پغمان ، قلعه ذال ، کُشک ، بلخ ، قلعه نو ، اسدآباد ، رُستاق ، بامیان، سانچارک
تعداد نمایندگان مجلس : 49 نفر ولسی جرگه ( مجلس نمایندگان ) ،102 نفر مشرانو جرگه ( مجلس سنا )
احزاب سیاسی : در افغانستان بالغ بر 81 حزب و جنبش سیاسی فعالیت دارد که مهمترین آنها عبارتند از :سازمان ماموریت اسلامی افغانستان ( به رهبری عبدالرسول سیاف ) ، حزب رفاه اجتماعی افغانستان ( به رهبری میر آصف ضعیفی ) ، حزب سوسیال دمکرات افغانستان ( به رهبری انوارالحق احدی )، حرکت اسلامی افغانستان ( به رهبری سید حسین انواری )، حزب اسلامی افغانستان ( به رهبری محمد خالد فاروقی)،جامعه اسلامی افغانستان ( به رهبری صلاح الدین ربانی ) ، وحدت اسلامی ملت افغانستان ( به رهبری قربانعلی عرفانی ) ، وحدت اسلامی افغانستان ( به رهبری محمد کریم خلیلی ) ، حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان ( به رهبری حاجی محمد محقق)، حزب قانون و عدالت ( به رهبری حنیف اسمر )، ملت افغانستان ( به رهبری سید نوراله ) ، حزب اتحاد اسلامی ( به رهبری استاد محمد اکبری)، جنبش همبستگی افغانستان ( به رهبری پیر سید اسحاق گیلانی)
عضویت در سازمانهای بین المللی : بانک توسعه آسیا ، سازمان همکاری های اقتصادی اکو ، سازمان خوارباروکشاورزی ملل متحد ، گروه77 ، آزانس بین المللی انرژی اتمی ،بانک بین المللی ترمیم و توسعه ، موسسه بین المللی رتبه بندی مدیران خبره ، سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری ، جامعه بین المللی توسعه ، صندوق بین المللی توسعه کشاورزی ، صندوق بین المللی پول ، سازمان بین المللی کار ، سازمان بین المللی پلیس جنایی ، سازمان بین المللی استاندارد ، سازمان کنفرانس اسلامی ، جنبش عدم تعهد ، سارک ، اسکاپ ، سازمان ملل متحد ، کمیسیون توسعه و تجارت ملل متحد ، سازمان توسعه فرهنگی ملل متحد ، سازمان توسعه صنعتی ملل متحد ، کنفدراسیون جهانی اتحادیه های کارگری ، سازمان بهداشت جهانی ، سازمان جهانی مالکیت معنوی ، اتحادیه جهانی پست
سفارت افغانستان در تهران : خیابان دکتر بهشتی ، ضلع غربی مصلی تهران ، خیابان پاکستان ، نبش کوچه چهارم- صندوق پستی 3368-15875، تلفن - 88735040 - 88737151 - 88737531 - 88730826 فاکس : 88735600 پایگاه الکترونیک http://www.afghanembassy.ir
ویژگی های اقتصادی :
میزان تولید ناخالص داخلی :30 میلیارد دلار ( آمار سال 2011 - رتبه 110 در کل دنیا )
تولید ناخالص داخلی ( نرخ مبادله رسمی ) : 9/17 میلیارد دلار ( آمار سال 2011)
نرخ رشد تولید ناخالص داخلی : 1/7 درصد ( آمار سال 2011 – رتبه 18 در جهان )
درآمد سرانه ملی : 1000 دلار ( آمار سال 2011- رتبه 212 در جهان )
سهم گروههای اقتصادی در تولید ناخالص داخلی : کشاورزی 6/31 درصد ، صنعت 3/26 درصد ، خدمات 1 /42 درصد ( آمار سال 2008)
تعداد نیروی کار :15 میلیون نفر ( آمار سال 2004- رتبه 39 در جهان )
سهم اشتغال نیروی کار : بخش کشاورزی 6/78 درصد ، صنعت7/5 دصد ، خدمات 7/15 درصد (آمار سال 2009)
نرخ بیکاری : 35 درصد ( آمار سال2008- رتبه 180 در جهان )
جمعیت زیر خط فقر : 36 درصد ( آمار سال 2009)
سهم درآمد و مصرف خانوار :8/3 درصد ( دهک پائین ) ،24 درصد (دهک بالا)
توزیع درآمد در جامعه ( ضریب جینی ) : 4/29 (آمار سال2008 – رتبه 119 درجهان )
بودجه سال 2011 : درآمدها 58/1 میلیارد دلار ، هزینه ها 3/3 میلیارد دلار
سهم مالیات و سایر درآمدها در تولید ناخالص داخلی : 8/8 درصد ( آمار سال 2011- رتبه 208 در جهان )
کسری بودجه : 6/9- درصد از تولید ناخالص داخلی ( آمار سال 2011 – رتبه 193 درجهان)
نرخ تورم : 7/7 درصد ( آمار سال 2011 – رتبه 162 در جهان )
اعطای وام توسط بانک نخست تجاری : 686/15 درصد از دارایی ها ( آمار سال 2011- رتبه 41 درجهان)
ارزش بورس پول: 307/5 میلیارد دلار( آمار سال 2010 – رتبه 94 درجهان)
سهام اعتبار داخلی :6/363 میلیون دلار( آمار سال 2008)
تراز حساب های جاری : 475/2- میلیارد دلار ( آمار سال 2009 – رتبه 159 در جهان )
توان تولید انرژی الکتریکی: 5/285 میلیون کیلووات ساعت (آمار سال 2009- رتبه 168 در جهان)
میزان مصرف انرژی الکتریکی : 1/231 میلیون کیلووات ساعت ( آمار سال 2009 – رتبه 179 درجهان )
میزان واردات انرژی الکتریکی : 120 میلیون کیلو وات ساعت ( آمار سال 2008 )
میزان مصرف نفت خام : 4800 بشکه در روز( آمار سال 2010- رتبه 171 در جهان)
میزان واردات نفت خام : 4512 بشکه در روز ( آمار سال 2010- رتبه 162 در جهان )
میزان تولید گاز طبیعی :30میلیون متر مکعب در سال ( آمار سال 2009- رتبه 87 در جهان )
میزان مصرف گاز طبیعی : 30 میلیون متر مکعب در سال ( آمار سال 2009 – رتبه109 درجهان )
حجم ذخایر گاز طبیعی: 5/49 میلیارد متر مکعب ( برآورد سال 2011- رتبه 66 درجهان )
تولیدات بخش کشاورزی : خشخاش ( تریاک ، رتبه نخست در جهان )، گندم ، میوه ، آجیل ، پشم ، گوشت گوسفند
تولیدات بخش صنعت ( در مقیاس کم ) : منسوجات ، صابون ، مبلمان ، کفش ، کود، پوشاک ، غذا ، نوشیدنی های غیر الکلی ، آب معدنی ، سیمان ، فرش دستباف ، گاز طبیعی ، ظرف مسی ، صنایع دستی
میزان صادرات : 571 میلیون دلار (آمار سال 2010- رتبه 166 درجهان)
ترکیب صادرات : تریاک ( صادرات غیر رسمی ) ، میوه ومحصولات کشاورزی ، صنایع دستی ، فرش دستباف ، پشم ، پنبه
شرکای صادراتی : پاکستان ،هند ، آمریکا ، تاجیکستان ، آلمان
میزان واردات : 3/5 میلیارد دلار ( آمار سال 2009 – رتبه 122 در جهان )
ترکیب کالاهای وارداتی : ماشین آلات و تجهیزات سرمایه ای ، مواد غذایی منسوجات ، نفت خام
شرکای وارداتی : آمریکا ، پاکستان ، هند ، روسیه ، آلمان ، چین ، ایران
ارزش بدهی های خارجی : 28/1 میلیارد دلار ( سررسید سال 2011 – رتبه 149 در جهان )
واحد پول : افغانی
ارزش برابری پول ملی : هر دلار آمریکا برابر با 5/45 افغانی ( ژانویه 2011)
ویژگی های ارتباطی ، مخابراتی و حمل و نقل :
تعداد تلفن ثابت : 140 هزار شماره ( آمار سال 2010- رتبه 137 در جهان )
تعداد تلفن های همراه :13 میلیون شماره ( آمار سال 2010- رتبه 55 در جهان )
کد کشوری در اینترنت : AF
تعداد مراکز پشتیبانی خدمات اینترنتی : 121 مرکز
تعداد کاربران اینترنت : یک میلیون نفر ( آمار سال 2009 – رتبه 98 درجهان )
تعداد فرودگاهها : 53 فرودگاه که فقط 4 فرودگاه از میان آنها توانایی نشست و برخاست پرواز های پهن پیکر را دارد
مرکز فرود هلی کوپتر : 11 فرودگاه
طول خطوط انتقال گاز طبیعی : 466 کیلومتر
طول جاده ها و مسیرهای زمینی : 42 هزار و 150 کیلومتر که کمتر از یک چهارم آن آسفالته است .
بندرگاه و ترمینال بندری : خیر آباد ( در ساحل آمودریا ) ، شیرخان
گرداوری و ترجمه از: کامران نرجه
منابع :
مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد
مرکز اطلاعات آمریکا
آنکتاد
سازمان بهداشت جهانی